
Operacja za Tobą. Rana się goi, a jednak ręka po stronie operowanej nie chce iść w górę. Pod pachą ciągnie, ramię wydaje się cięższe, a sięgnięcie po kubek z wyższej półki nagle wymaga zastanowienia. Rehabilitacja po mastektomii pomaga odzyskać ruch, który leczenie na jakiś czas odebrało.
Poniżej wyjaśniamy, kiedy ją zacząć, jak wygląda na kolejnych etapach i co możesz robić samodzielnie. Ten tekst dotyczy też osób po operacji oszczędzającej pierś i po usunięciu węzłów chłonnych pachowych — wiele zasad jest wspólnych.
W skrócie
- Delikatne ćwiczenia zaczyna się zwykle już w pierwszych dniach po operacji, zgodnie z zaleceniami zespołu operującego.
- Na początku zwykle nie unosi się ręki powyżej wysokości barku — najczęściej do usunięcia drenów. Kiedy można więcej, decyduje chirurg.
- Celem rehabilitacji jest jak najlepszy zakres ruchu w barku, elastyczna blizna, zmniejszenie ryzyka obrzęku i jego wczesne wykrycie oraz powrót do codziennych czynności.
- Napięte „sznurki” pod pachą kilka tygodni po operacji to częsty i niegroźny objaw. Fizjoterapia może pomóc zmniejszyć ból i poprawić zakres ruchu.
- Rehabilitacja może pomóc także po latach od leczenia.
Dlaczego rehabilitacja po mastektomii jest potrzebna
Operacja piersi i węzłów chłonnych dotyczy okolicy, przez którą przechodzą mięśnie, nerwy i naczynia odpowiedzialne za ruch ręki. Do tego dochodzi gojąca się blizna, a często także radioterapia, która z czasem może usztywniać tkanki.
Najczęstsze trudności po leczeniu to:
- ograniczony ruch w barku, zwłaszcza przy unoszeniu ręki w bok i w górę,
- ból, ciągnięcie i napięcie w okolicy blizny i pachy,
- zaburzenia czucia po wewnętrznej stronie ramienia,
- osłabienie ręki i szybsze męczenie się,
- pochylona, „chroniąca” postawa z barkiem wysuniętym do przodu,
- ryzyko obrzęku limfatycznego ręki.
Wczesna i systematyczna rehabilitacja pomaga ograniczyć te problemy i szybciej wrócić do pracy, aktywności i codziennych czynności.
Etapy rehabilitacji
Tempo zależy od rodzaju operacji, tego, czy usuwano węzły chłonne, czy była rekonstrukcja piersi i czy planowana jest radioterapia. Na każdym etapie pierwszeństwo mają zalecenia zespołu, który Cię operował.
-
Przed operacją
jeśli jest na to czas
Ocena ruchomości obu barków i nauka pierwszych ćwiczeń. Łatwiej wrócić do punktu wyjścia, gdy wiadomo, gdzie on był.
-
Pierwsze dni po operacji
zwykle jeszcze w szpitalu
Ćwiczenia oddechowe, ruchy dłoni, nadgarstka i łokcia, delikatne ruchy barku. Ręki zwykle nie unosi się powyżej wysokości barku, dopóki chirurg na to nie pozwoli — najczęściej do usunięcia drenów.
-
Po usunięciu drenów i wygojeniu rany
kolejne tygodnie
Stopniowe zwiększanie zakresu ruchu, rozciąganie, praca z blizną i tkankami wokół niej. Jeśli planowana jest radioterapia, warto odzyskać uniesienie ręki za głowę przed jej rozpoczęciem — w takiej pozycji zwykle układa się rękę podczas naświetlań.
-
W trakcie i po radioterapii
jeśli jest częścią leczenia
Utrzymanie ruchomości barku i klatki piersiowej. Napromieniana skóra wymaga ostrożności — w okresie odczynu nie pracuje się na niej manualnie.
-
Powrót do pełnej aktywności
kolejne miesiące
Odbudowa siły, kondycji i pewności ruchu. Stopniowy powrót do sportu, dźwigania i pracy fizycznej.
Napięte „sznurki” pod pachą
Kilka tygodni po operacji — zwykle między 2. a 8. tygodniem — część osób zauważa pod pachą napięte pasmo, przypominające strunę. Może schodzić po wewnętrznej stronie ramienia aż do łokcia albo niżej. Najlepiej widać je i czuć, gdy unosisz wyprostowaną rękę w bok. Ruch boli i jest ograniczony.
To zespół sznurów pachowych. Występuje często, zwłaszcza po usunięciu węzłów chłonnych, i nie jest groźny. U części osób mija sam, u części utrzymuje się długo albo wraca. Fizjoterapia — ćwiczenia i praca manualna — pomaga zmniejszyć ból i odzyskać zakres ruchu.
Obrzęk limfatyczny — na co uważać
Usunięcie węzłów chłonnych i radioterapia zwiększają ryzyko obrzęku limfatycznego ręki. Może pojawić się po kilku tygodniach, ale też po latach. Pierwsze sygnały to uczucie ciężkości lub pełności w ręce, ciaśniejszy rękaw, pierścionek, obrączka albo zegarek, różnica w obwodzie obu rąk.
Nowy obrzęk zgłoś lekarzowi prowadzącemu, żeby wykluczyć inne przyczyny. Im wcześniej zostanie zauważony, tym łatwiej go kontrolować. Szczegółowo opisujemy go w artykule o obrzęku limfatycznym.
Ważna informacja dla osób, które boją się ruszać ręką: badania pokazują, że stopniowo zwiększany trening siłowy, prowadzony pod okiem specjalisty, nie zwiększa ryzyka obrzęku. Oszczędzanie ręki „na wszelki wypadek” częściej osłabia ją, niż chroni.
Kiedy skontaktować się z lekarzem
Pilnie, tego samego dnia skontaktuj się z zespołem operującym lub lekarzem, jeśli:
- rana lub skóra wokół niej jest zaczerwieniona, gorąca, bolesna, sączy się albo masz gorączkę
- w okolicy rany narasta miękki obrzęk, w którym czuć płyn
- ręka nagle puchnie, boli, robi się napięta lub sinawa, widać poszerzone żyły — to może być zakrzepica
- skóra ręki staje się czerwona i gorąca, z gorączką lub dreszczami — to może być infekcja (róża), która wymaga antybiotyku
- pojawia się narastające drętwienie lub osłabienie ręki
Zgłoś też lekarzowi prowadzącemu, jeśli w okolicy blizny, piersi lub pachy pojawi się nowy guzek, zgrubienie albo zmiana skóry.
Jeśli do nagłego obrzęku ręki dołącza duszność lub ból w klatce piersiowej, dzwoń pod 112.
Co możesz robić na co dzień
- Ćwicz codziennie, krótko. Kilka krótkich serii w ciągu dnia daje więcej niż jedna długa raz na kilka dni.
- Ćwicz do uczucia rozciągania, nie do bólu. Uczucie ciągnięcia jest w porządku. Ostry ból to sygnał, żeby zmniejszyć zakres.
- Używaj ręki w codziennych czynnościach — czesanie, ubieranie się, sięganie po lekkie przedmioty, w zakresie, na który pozwolił chirurg.
- Pilnuj postawy. Odruch chronienia operowanej strony pochyla barki do przodu. Kilka razy dziennie świadomie je rozluźnij i rozprostuj.
- Dbaj o skórę ręki i okolicy blizny: nawilżanie, ochrona przed skaleczeniami i oparzeniami słonecznymi.
- Wróć do ruchu. Spacery, a z czasem regularna aktywność fizyczna pomagają też zmniejszyć zmęczenie, które często towarzyszy leczeniu.
Rehabilitacja na NFZ i wsparcie
W ośrodkach kompleksowego leczenia raka piersi, tak zwanych Breast Cancer Unit, rehabilitacja po mastektomii jest częścią opieki finansowanej przez NFZ. Warto zapytać o nią zespół prowadzący. Z fizjoterapii ambulatoryjnej na NFZ można też skorzystać na podstawie skierowania od lekarza.
Wiele osób korzysta też ze wsparcia klubów Amazonek — stowarzyszeń kobiet po leczeniu raka piersi, które organizują spotkania, zajęcia ruchowe i wsparcie psychologiczne. W Gdyni działa Stowarzyszenie Amazonek Gdyńskich. Mężczyźni po leczeniu raka piersi mogą szukać wsparcia między innymi w poradniach psychoonkologicznych — warto zapytać o nie zespół prowadzący.
Fizjoterapia w gabinecie prywatnym może być uzupełnieniem albo sposobem na szybsze rozpoczęcie terapii, gdy na termin trzeba czekać.
Jak wygląda wizyta
W naszym gabinecie rehabilitacją po leczeniu raka piersi zajmuje się Monika Chojnacka.
Zaczynamy od rozmowy o przebiegu leczenia: rodzaj operacji, usunięte węzły chłonne, rekonstrukcja, radioterapia, chemioterapia. Przynieś kartę informacyjną ze szpitala i zalecenia od chirurga — pozwolą dopasować terapię do tego, co już za Tobą.
Potem badanie: zakres ruchu obu barków, blizna i tkanki wokół niej, okolica pachy, postawa, obwody obu rąk. Pomiary pozwalają później obiektywnie sprawdzać postępy i wcześnie zauważyć obrzęk.
Na koniec ustalamy plan — ćwiczenia do domu, częstotliwość spotkań i to, na co zwracać uwagę na co dzień. Wizyta odbywa się w spokojnych warunkach, w Twoim tempie. W każdej chwili możesz poprosić o przerwę.
Po operacji ręka nie wraca do pełnego ruchu? Umów wizytę u Moniki Chojnackiej w Gdyni na Dąbrowie.
Najczęstsze pytania
Kiedy zaczyna się rehabilitacja po mastektomii?
Pierwsze delikatne ćwiczenia zaczyna się zwykle w ciągu kilku dni po operacji, według zaleceń zespołu operującego. Fizjoterapię w gabinecie najczęściej rozpoczyna się po wygojeniu rany i usunięciu drenów. Dokładny moment warto ustalić z chirurgiem.
Czy mogę dźwigać operowaną ręką?
Na początku obowiązują ograniczenia ustalone przez chirurga. Później ręka potrzebuje stopniowego obciążania, żeby odzyskać siłę. Najważniejsza jest stopniowość — zaczynać od niewielkich ciężarów i zwiększać je powoli, obserwując, czy nie pojawia się obrzęk.
Czy masaż blizny jest bezpieczny?
Pracę z blizną zaczyna się dopiero po całkowitym wygojeniu rany. W trakcie radioterapii i w okresie odczynu popromiennego nie pracuje się manualnie na napromienianej skórze. Pierwsze techniki najlepiej poznać na wizycie, żeby potem bezpiecznie wykonywać je samodzielnie.
Czy po rekonstrukcji piersi obowiązują inne zasady?
Tak. Ograniczenia ruchu i tempo rehabilitacji zależą od rodzaju rekonstrukcji — innych zasad wymaga implant, a innych płat z własnych tkanek, na przykład z brzucha lub pleców. W tej sytuacji zalecenia chirurga plastycznego są nadrzędne.
Operacja była kilka lat temu. Czy rehabilitacja ma jeszcze sens?
Tak. Ograniczenie ruchu w barku, napięta blizna, zespół sznurów pachowych czy obrzęk mogą pojawić się albo utrzymywać długo po leczeniu. Fizjoterapia może pomóc także po latach.




