Strona główna » BLOG » Skolioza u dzieci — objawy, prosty test i co dalej

Skolioza u dzieci — objawy, prosty test i co dalej

13 października 2026 | Dzieci i postawa

mgr Jakub Dębski
mgr Jakub DębskiFizjoterapeuta, PWZFz 59083

Lato, basen, dziecko w stroju kąpielowym. Nagle widzisz, że jedna łopatka odstaje bardziej niż druga, a talia z jednej strony jest bardziej wcięta. Wcześniej mogło być niewidoczne, bo skrzywienie często rozwija się w okresie szybkiego wzrostu. Skolioza u dzieci często zostaje zauważona właśnie tak — przez rodziców, przy okazji.

Poniżej wyjaśniamy, czym skolioza różni się od zwykłej wady postawy, jak wykonać prosty test w domu, jak ocenia się jej stopień i co dalej — z dwóch perspektyw: lekarza ortopedy i fizjoterapeuty.

W skrócie

  • Skolioza to trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa: boczne wygięcie połączone ze skręceniem kręgów. Rozpoznaje ją lekarz na podstawie zdjęcia RTG.
  • Najczęstsza jest skolioza idiopatyczna — o nieznanej przyczynie. Ujawnia się zwykle w okresie szybkiego wzrostu.
  • Większość skrzywień jest niewielka i wymaga przede wszystkim obserwacji oraz ćwiczeń.
  • Prosty test skłonu w domu pomaga zauważyć problem, ale nie zastępuje badania.
  • Silny, stały lub nocny ból pleców nie jest typowy dla skoliozy u dziecka i wymaga konsultacji lekarskiej.

Czym jest skolioza

Kręgosłup oglądany od tyłu powinien być prosty. W skoliozie wygina się na bok, a kręgi dodatkowo skręcają się wokół własnej osi. To skręcenie sprawia, że żebra po jednej stronie uwypuklają się ku tyłowi i tworzą charakterystyczny „garb”, widoczny najlepiej w skłonie.

Skoliozę rozpoznaje się, gdy kąt skrzywienia zmierzony na zdjęciu RTG wynosi co najmniej 10 stopni i towarzyszy mu rotacja kręgów. Ten pomiar nazywa się kątem Cobba.

Skolioza a postawa skoliotyczna

Nie każda asymetria to skolioza. U części dzieci kręgosłup wygina się na bok przez nawyk albo różnicę w długości nóg, ale bez skręcenia kręgów. Takie skrzywienie zwykle znika w leżeniu i w skłonie. Nazywa się je postawą skoliotyczną i traktuje jak wadę postawy — więcej w artykule o wadach postawy u dzieci. Jeśli skrzywieniu towarzyszy ból, potrzebna jest konsultacja lekarska.

Skolioza u dzieci — kogo dotyczy i kiedy się pojawia

Skolioza idiopatyczna dotyczy około 1–3% dzieci w wieku 10–16 lat. Niewielkie skrzywienia zdarzają się podobnie często u dziewczynek i chłopców. Skrzywienia, które się pogłębiają i wymagają leczenia, są jednak wyraźnie częstsze u dziewczynek.

Najważniejszy jest okres szybkiego wzrostu. Wtedy skrzywienie może się zwiększać najszybciej, dlatego to czas, w którym warto szczególnie uważnie obserwować sylwetkę. U dziewczynek skok wzrostowy zaczyna się zwykle wcześniej niż u chłopców.

Objawy, które może zauważyć rodzic

Skolioza często nie daje żadnych dolegliwości, a dziecko samo nie czuje, że coś jest nie tak. Dlatego zauważają ją zwykle rodzice, pielęgniarka szkolna albo trener. Zwróć uwagę, czy:

  • jeden bark jest wyżej niż drugi,
  • jedna łopatka odstaje bardziej albo jest wyżej,
  • przestrzeń między ręką a talią jest różna po obu stronach,
  • jedno biodro wydaje się wyżej lub bardziej wysunięte,
  • głowa nie jest ustawiona centralnie nad miednicą,
  • w skłonie do przodu jedna strona pleców jest wyraźnie wyżej.

Test skłonu w domu

To prosty test, który wykonują lekarze i fizjoterapeuci podczas badań przesiewowych. Nazywa się testem Adamsa. Zajmuje minutę.

  1. Przygotowanie. Dziecko stoi boso, w bieliźnie lub stroju kąpielowym, stopy razem, kolana wyprostowane.
  2. Skłon. Prosisz o powolny skłon do przodu, aż plecy będą mniej więcej poziomo. Ręce zwisają swobodnie, dłonie złączone, głowa luźno opuszczona.
  3. Obserwacja. Stajesz za dzieckiem i patrzysz na plecy na ich wysokości, wzdłuż kręgosłupa. Sprawdzasz odcinek piersiowy i lędźwiowy.
  4. Ocena. Jeśli jedna strona pleców jest wyraźnie wyżej niż druga, umów konsultację u ortopedy lub fizjoterapeuty — zmierzy rotację skoliometrem, a o RTG zdecyduje ortopeda. Zrób zdjęcie z tyłu — przyda się na wizycie.

Fizjoterapeuta lub lekarz mierzy tę asymetrię skoliometrem — prostym przyrządem przykładanym do pleców w skłonie. Przy wyraźnej rotacji, w praktyce zwykle od około 5–7 stopni na skoliometrze, dziecko kieruje się do ortopedy, który decyduje o zdjęciu RTG.

Jak ocenia się stopień skoliozy

O dalszym postępowaniu decyduje ortopeda. Bierze pod uwagę kąt skrzywienia, wiek dziecka, to, ile jeszcze urośnie, i czy skrzywienie się pogłębia. Poniższa skala pokazuje orientacyjne przedziały, nie sztywne progi.

Na podstawie zaleceń międzynarodowego towarzystwa SOSORT z 2016 roku. Celem leczenia w okresie wzrostu jest zatrzymanie pogłębiania się skrzywienia i uniknięcie operacji.

Kontrole odbywają się co kilka miesięcy, a w okresie szybkiego wzrostu częściej. Zdjęcie RTG nie jest potrzebne przy każdej wizycie — o jego częstotliwości decyduje lekarz.

Rola fizjoterapii

Fizjoterapia przy skoliozie to coś więcej niż „ćwiczenia na kręgosłup”. Zalecenia SOSORT wyróżniają ćwiczenia specyficzne dla skoliozy: dobrane do typu i miejsca skrzywienia, uczące dziecko aktywnie korygować ustawienie tułowia i utrzymywać je w codziennych czynnościach. Prowadzą je fizjoterapeuci przeszkoleni w konkretnych metodach.

Niezależnie od metody fizjoterapeuta w procesie leczenia skoliozy:

  • bada i monitoruje — ocenia sylwetkę, mierzy rotację skoliometrem, porównuje zdjęcia z kolejnych wizyt,
  • dobiera ćwiczenia, które dziecko wykonuje w domu, i stopniowo je modyfikuje,
  • wspiera leczenie gorsetem, jeśli ortopeda je zalecił — ćwiczenia pomagają utrzymać siłę mięśni i ruchomość,
  • współpracuje z ortopedą — jeśli widzi, że skrzywienie się zwiększa, kieruje na wcześniejszą kontrolę.

Przy niewielkich skrzywieniach u części dzieci kąt się zmniejsza, u części pozostaje bez zmian, a u części się pogłębia mimo leczenia. U konkretnego dziecka nie da się tego przewidzieć z pewnością, choć lekarz może ocenić ryzyko. Dlatego tak ważne są regularne kontrole i systematyczność.

Sport i WF przy skoliozie

Dziecko ze skoliozą zwykle może i powinno być aktywne. Ruch wzmacnia mięśnie i pomaga utrzymać dobrą kondycję, a zwolnienie z WF najczęściej przynosi więcej szkody niż pożytku. O ewentualnych ograniczeniach decyduje lekarz.

Warto też obalić popularny mit: pływanie nie leczy skoliozy. To świetna aktywność, ale nie zastępuje ćwiczeń specyficznych ani gorsetu, jeśli są potrzebne.

Kiedy do lekarza

Skontaktuj się z pediatrą lub ortopedą bez czekania na kontrolę, jeśli:

  • dziecko skarży się na silny, stały, nasilający się albo nocny ból pleców
  • pojawiło się drętwienie lub osłabienie nóg, zaburzenia chodu albo moczenie się
  • skrzywienie szybko się zmienia z miesiąca na miesiąc
  • asymetria pojawiła się u dziecka młodszego niż 10 lat
  • na skórze jest kilka jasnobrązowych plam, nad kręgosłupem widać kępkę włosów, dołek lub znamię, albo jedna stopa jest wyraźnie wydrążona

Silny lub nocny ból i objawy neurologiczne nie są typowe dla skoliozy idiopatycznej. Mogą oznaczać inną przyczynę skrzywienia, która wymaga dalszej diagnostyki.

Jak wygląda wizyta

Dzieci ze skoliozą (od 8 lat) przyjmuje w naszym gabinecie Monika Chojnacka. Rodzic jest obecny przez całą wizytę.

Przynieś zdjęcia RTG z opisem, jeśli zostały wykonane, i zalecenia od ortopedy. Jeśli dziecko nosi gorset, weź go ze sobą. Zdjęcia sylwetki z ostatnich miesięcy też się przydadzą.

Wizyta obejmuje rozmowę o przebiegu wzrostu i aktywności dziecka, ocenę sylwetki, pomiar skoliometrem, sprawdzenie ruchomości i siły mięśni. Na koniec dziecko uczy się pierwszych ćwiczeń, a rodzic dostaje wskazówki, jak pilnować ich wykonywania. Ustalamy też, kiedy powtórzyć kontrolę.

Jeśli badanie wskazuje na skoliozę, a dziecko nie było jeszcze u ortopedy, zalecamy najpierw konsultację ortopedyczną. Na wizytę u ortopedy w ramach NFZ potrzebne jest skierowanie, na przykład od pediatry.

Zauważasz asymetrię pleców u dziecka, które skończyło 8 lat? Umów wizytę u Moniki Chojnackiej w Gdyni na Dąbrowie.

Najczęstsze pytania

Czy skolioza u dzieci może się cofnąć?

Niewielkie skrzywienia czasem się zmniejszają, ale nie da się tego przewidzieć. Celem leczenia w okresie wzrostu jest przede wszystkim zatrzymanie pogłębiania się skrzywienia. Po zakończeniu wzrostu niewielkie skoliozy zwykle przestają się zmieniać.

Czy ciężki plecak powoduje skoliozę?

Nie. Przyczyna skoliozy idiopatycznej nie jest znana, ale nie wywołuje jej plecak ani sposób siedzenia. Ciężki plecak może za to męczyć i dawać ból pleców, więc warto pilnować jego wagi.

Czy gorset jest konieczny?

Zależy od kąta skrzywienia, wieku i tego, ile dziecko jeszcze urośnie. Decyzję podejmuje ortopeda. Jeśli gorset jest zalecony, jego skuteczność w dużej mierze zależy od tego, ile godzin dziennie dziecko go nosi. Noszenie gorsetu bywa dla nastolatka trudne, dlatego tak ważne jest wsparcie rodziców.

Czy częste zdjęcia RTG są szkodliwe?

Każde zdjęcie to niewielka dawka promieniowania, a przy wielu badaniach w dzieciństwie dawki się sumują. Dlatego zdjęcia wykonuje się tylko wtedy, gdy są potrzebne do podjęcia decyzji, a nie przy każdej kontroli. Między nimi postęp ocenia się badaniem i pomiarem skoliometrem. Częstotliwość zdjęć ustala lekarz.

Moje dziecko ma 6 lat. Czy mogę przyjść?

Monika Chojnacka przyjmuje dzieci, które skończyły 8 lat. Przy podejrzeniu skoliozy u młodszego dziecka najlepiej zacząć od pediatry lub ortopedy dziecięcego.

mgr Jakub Dębski, fizjoterapeuta
Autor artykułu
mgr Jakub Dębski

Fizjoterapeuta, absolwent Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Certyfikowany terapeuta manualny metody Kaltenborn-Evjenth. Pracuje z pacjentami ortopedycznymi i neurologicznymi.

PWZFz 59083Kaltenborn-EvjenthRehabilitacja ortopedycznaRehabilitacja neurologiczna

Umów wizytę w Gdyni na Dąbrowie

Konsultacja fizjoterapeutyczna do 45 minut. Ul. Paprykowa 9/1, pn–pt 8:00–20:00, bezpłatny parking w okolicy.

Jakub Dębski - ZnanyLekarz.pl

Przeczytaj też